MW_IKC Katwijk_Loes_Lucas_Marjolijn_1823.jpg
Gezamenlijke professionaliseringsprogramma traumasensitief werken van start

Partners IKC Katwijk leren hun traumabril opzetten

In integraal kindcentrum (IKC) Katwijk werken KOK Kinderopvang, Cardea Jeugdhulp, Daltonschool Katwijk en gespecialiseerde Aloysiusscholen De Windvang en De Leidse Buitenschool met elkaar samen. De netwerkpartners zoeken elkaar steeds intensiever op om er samen voor te zorgen dat zij de kinderen in hun kern kunnen bieden wat zij nodig hebben om zich goed te ontwikkelen. De basis daarvoor: een sterk pedagogisch klimaat. Directeur Marjolijn Passchier - een duo met Loes Maaijen - van Daltonschool Katwijk en Lucas Tijbosch van De Windvang vertellen meer.

Op 1 oktober zaten alle professionals in IKC Katwijk er klaar voor: hun eerste gezamenlijke studiedag over traumasensitief werken. Een mooie pijlpaal in de samenwerking, vinden schooldirecteuren Marjolijn en Lucas allebei. “Alle partners doen mee, ook de kinderopvang-, bso- en jeugdhulpcollega’s”, vertelt Marjolijn. “Zo werken we samen aan een pedagogisch klimaat dat herkenbaar is voor kinderen, ouders en professionals in ons IKC.”

Chronische stress door heftige gebeurtenissen

Een traumasensitieve blik krijgen op gedrag: dat is de bedoeling van het professionaliseringstraject. “We gaan er niet vanuit dat kinderen met voor ons lastig verstaanbaar gedrag een trauma hebben, maar erkennen wel dat gedrag verschillende oorzaken kan hebben”, legt Marjolijn uit.

Denk bijvoorbeeld aan ingrijpende gebeurtenissen, chronische stress, armoede of ervaringen rondom migratie. Een traumasensitieve benadering helpt niet alleen om te kijken naar wat een kind doet, maar ook naar wat er achter dit gedrag kan liggen en vooral wat een kind nodig heeft. “Dat helpt om vanuit rust en voorspelbaarheid te werken en duidelijke grenzen te stellen.”

Kennis en vaardigheden opdoen

Tijdens het meerjarige professionaliseringstraject dat alle IKC-partners starten, leren professionals hun ‘traumabril’ opzetten. Zij ontdekken hoe overmatige stress het kinderbrein beïnvloedt, hoe zij stressreacties herkennen en hoe zij gedrag dat daaruit voortkomt kunnen herkennen en duiden. En natuurlijk hoe zij daarmee om kunnen gaan.

Extra fijn: collega en orthopedagoog Marike van Gulik van De Leidse Buitenschool verzorgt het scholingsprogramma. “We gaan aan de slag met kartrekkers die gaan helpen om traumasensitief werken planmatig in te voeren”, vertelt Lucas. “Natuurlijk ondersteunen we dit vanuit onze zorgteams en als directeuren.”

“We erkennen dat gedrag verschillende oorzaken kan hebben”
MW_IKC Katwijk_Loes_Lucas_Marjolijn_1935.jpg
Windvang
MW_IKC Katwijk_Loes_Lucas_Marjolijn_1767.jpg Directeuren Marjolijn, Loes en Lucas
Steeds meer samen

De kinderen van de scholen in IKC Katwijk kennen elkaar goed, want ze spelen samen op het plein en vieren samen de feestdagen op school. Leerkrachten en onderwijsondersteuners zien elkaar ook veel, omdat zij elkaar treffen op dezelfde leerpleinen in het gebouw.

“Sinds begin dit jaar werken twee pedagogisch medewerkers van KOK Kinderopvang bij ons en op de bso”, vult Marjolijn aan. “Zij helpen ons in de klas en met het schoolvaardig maken van jonge kinderen.”

Ook de zorgteams en directies werken goed samen en sparren geregeld met elkaar over het onderwijs en de zorg voor kinderen. Dat zij in het IKC in één ruimte werken, helpt daarbij. De lijntjes zijn kort in de dagelijkse praktijk.

Nu ook de pedagogisch medewerkers en jeugdhulpcollega’s aanhaken bij het professionaliseringstraject, hopen Marjolijn en Lucas dat de samenwerking in het IKC nóg verder verbreed en versterkt wordt, gericht op een gezamenlijk en herkenbaar pedagogisch klimaat voor alle kinderen. “We ontwikkelen meer en meer één cultuur.”

Wat is traumasensitief onderwijs?

Veel kinderen die in IKC Katwijk naar school gaan, kampen met trauma door heftige gebeurtenissen die zij hebben meegemaakt of meemaken. Dit levert chronische stress op die van invloed is op hun leren, het reguleren van hun emoties en gedrag en op het vertrouwen dat zij in zichzelf en anderen hebben.

Hun stresssysteem is altijd actief, waardoor hersenen constant in een overlevingsmodus zijn. Zij kunnen dit stressniveau nog niet altijd zelf verminderen en hebben volwassenen nodig om te helpen bij hun zelfregulatie. Dit noemen we co-regulatie.

Professionals die traumasensitief onderwijs geven, (h)erkennen stressreacties zoals vechten, vluchten of bevriezen en kunnen zelf als co-regulator optreden om de rust in de klas te bewaren en kinderen te helpen. Met de juiste kennis en praktische handvatten kunnen zij ervoor zorgen dat getraumatiseerde kinderen zich optimaal kunnen (gaan) ontwikkelen.

Expertise delen in de regio

Vanuit IKC Katwijk delen we als gespecialiseerd onderwijs ook expertise met reguliere basisscholen in de regio. In de kern Rijnsburg draait de Kikkergroep, voor jonge kinderen die tijdelijk extra persoonlijke aandacht en ondersteuning krijgen, voor een stevigere start op de basisschool. Ook doen twee scholen uit de kern Valkenburg mee. Het kan gaan om extra inzet op woordenschat tot sensomotorische ontwikkeling en van prikkelverwerking tot leren omgaan met andere kinderen.

Orthopedagoog Janneke Buitenhuis-Vrolijk van De Windvang bezoekt in de eerste weken na de start van het schooljaar samen met de leerkracht van de Kikkergroep alle kleutergroepen om kleuters te observeren. Samen kijken zij hoe het gaat en of er kinderen zijn voor wie de Kikkergroep een boost kan geven aan hun ontwikkeling.

Lees hier meer over!
Deel dit artikel

datum 06 november 2026
auteur Anne-Marie Veldkamp
fotografie Marieke Wijntjes
eerder verschenen in Regiokrant 01 Noord- en Zuid-Holland